Informacja Online

Janusz Stolarczyk

My status

Urszula Kiraga

My status

Nadchodzące wydarzenia

Ludowe zwyczaje i kuchnia

TRADYCJE LUDOWE – ZWYCZAJE I OBRZĘDY

Opolszczyzna jest regionem niepowtarzalnym,jej tradycje są bowiem efektem mieszania się na tym terytorium wpływów nie tylko polskich, ale i czeskich oraz niemieckich. Ten swoisty tygiel kulturowy pozwolił na powstanie unikalnej kultury z własnym dialektem, strojem ludowym i kuchnią. Mimo wszechobecnej globalizacji, w naszym województwie gwara, obrzędy, tańce, pieśni i literatura wciąż zachowuja swój regionalny charakter, ciesząc turystów barwnością i niezwykłością.

Przykładowe tradycje ludowe na opolszczyznie:

  • Święto Pieśni Ludowej w Gogolinie. Od 1979 roku, co dwa lata w Gogolinie odbywa się konkurs prezentujący dorobek amatorskich zespołów folklorystycznych.
  • Wodzenie niedźwiedzia. Na śląskich wsiach ten stary zwyczaj podtrzymywany jest do dziś, odbywa się zazwyczaj w ostatnią sobotę karnawału. Barwny korowód złożony z przebierańców, w asyście muzykantów, prowadzi przez wieś niedźwiedzia, który ma symbolizować wszelkie zło, jakie spotyka człowieka. Gospodarze domostw, do których pochód zawita, muszą ,,wykupić” się od nieszczęść pieniędzmi, alkoholem lub słodyczami.
  • Topienie marzanny. Najpopularniejszy obrzęd wiosenny symbolizujacy pożegnanie z zimą. Pierwszego dnia wiosny podpala się i wrzuca z mostów do wody kukłę-Marzannę, symbolizującą zimę.
  • Grzebanie basa. Kondukt żałobny składający się z przebierańcow odprawia pogrzeb instrumentom muzycznym. Ma to symbolizować zakończenie głosnego i wesołego okresu karnawału.
  • Skubanie pierza. Odbywa się najczęściej w grudniu – kobiety wspólnie skubią pierze, umilając sobie prace wspólnym śpiewaniem ludowych pieśni i snuciem opowieści.
  • Żniwniok/Dożynki. To święto plonów o długiej tradycji. W dniu dożynek mieszkańcy wsi niosą koronę żniwną na dziękczynna mszę do kościoła udekorowanego plonami ziemi. Orszak prowadzi starosta ze starościną. Później korowód przebierańców przechodzi przez wieś. Głownym punktem uroczystości jest konkurs koron żniwnych, a święto kończa rozgrywki sportowe, pokazy strażackie, koncerty i zabawa taneczna. Niemal każda rodzina z okazji dozynek prezentuje przed domem scenki z życia codziennego wsi. 
  • Zdobienie jaj wielkanocnych i ceramika opolska. Tradycja wykonywania kroszonek siega X wieku. Jajka barwi się naturalnymi sposobami i misternie dekoruje roślinnymi ornamentami, wyskrobując specjalnym narzędziem wzór na skorupce. Unikalne wzornictwo kroszonek przeniesiono na fajans i porcelanę, tworząc charakterystyczną dla regionu ,,porcelanę opolską”.
  • Ludowe rękodzieło. Choć wsie na opolszczyźnie są niezwykle nowoczesne, to nadal można w nich spotkac przedstawicieli ginących fachów – kowali, wikliniarzy, garncarzy. Ich tradycyjne wyroby są ozdobą regionu i cieszą się niesłabnącą popularnością wśród turystów.

KUCHNIA

W skutek nieustającego mieszania się w naszym regionie róznych wpływów, opolszczyzna obfituje w wiele charakterystycznych potraw i produktów. Możemy odnaleźć tu smaki śląskie, czeskie i kresowe. Produkty odznaczające się oryginalną recepturą i niezwykłymi walorami smakowymi znalazły się na liście opolskich produktów tradycyjnych.

Są to np.: żymlok opolski, buchty i kluski sląskie, śliszki i mołcka, kołacz śląski, opolska rolada wołowa, czy napój ,,kandybał”, mający swój rodowód na kresach. By pozać te niepowtarzalne smaki, kulinarnych specjałów należy szukać w karczmach i gospodach.

Przykładowe regionalne potrawy na opolszczyźnie:

  • Kołocz śląski. Tradycja tego niegdyś kolistego wypieku sięga średniowiecza. Nigdy nie był to jednak zwykły regionalny produkt - kołocz traktowany jest bowiem jako pieczywo obrzędowe. Nie może go zabraknąć na wszystkich świętach i uroczystościach rodzinnych, a tuż przed weselem para młoda obdarowuje nim niemal całą wieś. Dziś najczęściej jest dużym prostokątnym plackiem drożdżowym, z makowym, serowym lub jabłkowym nadzieniem i posypką.
  • Kluski śląskie (zwane także białymi kluskami). Powstają z przegotowanych i przetartych zmieniaków, mąki i jajek. Najczęściej podaje się je do wszelkiego rodzaju mięsnych pieczeni i sosów . Nie może ich zabraknąć na niedzielnym śląskim obiedzie i na ważniejszych uroczystościach rodzinnych, a przepis na nie przekazywany jest w sląskich rodzinach z pokolenia na pokolenie.
  • Opolska rolada wołowa. To tradycyjne danie powstaje z płatu mięsa, w który zawija się wędzony boczek, cebulę i ogórek kiszony. Rolady najczęściej można spotkać na niedzielnym stole, obowiązkowo w towarzystwie śląskich klusek i modroj kapusty (czyli sałatki z gotowanej czerwonej kapusty, z dodatkiem przypraw i boczku).
  • Śląski żur. Jest to półprodukt do przygotowania potrawy bardzo lubianej i cenionej na Śląsku – zupy żurku, lub dania jednogarnkowego z wędzonką, spożywanego najczęściej z tłuczonymi ziemniakami. Dawniej gospodynie same wytwarzały ten półprodukt, z mąki zytniej, skórki chlebowej i wody z dodatkiem czosnku, soli i cukru. Wszystko ,,kisiło się” w specjalnym garnku zwanym ,,żurokiem”. Dziś gotowy żur można kupić w sklepach spożywczych.
  • Żymlok opolski biały. Nazwa pochodzi od słowa „żymła”, czyli bułka, która poza podrobami wieprzowymi, cebulą i przyprawami jest elementem składowym tej pysznej wędliny. Opolskie żymloki nazywane są białymi, ponieważ nie dodaje się do nich krwi zwierzęcej. „Żymlok opolski biały” jako tradycyjny produkt Śląska Opolskiego został nagrodzony tytułem ,,perły kulinarnej” na Targach Polagra Farm w Poznaniu.
  • Kartoffelsalat. To tradycyjna sałatka składajaca się z ziemniaków i boczku (w wigilie zastepowanego sledziem), czasem z dodatkiem marchewki, cebuli i kiszonych ogórków, lub jajka i majonezu.
  • Śląskie niebo. Jest to tradycyjne danie, składające się z wędzonego i gotowanego mięsa w sosie z dodatkiem suszonych śliwek, podawanego ze śląskimi buchtami (duże kuliste i puszyste kluski o jasnokremowej barwie). - Gołąbki z kaszy gryczanej i ziemniaków. Kiedyś na kresach wschodnich była to potrawa wigilijna, dziś na Śląsku Opolskim to danie powszednie. Parzone liście kapusty faszeruje się masą z kaszy gryczanej, ziemniaków i cebuli, a po ugotowaniu kapuściane zawiniątka oblewa się świeżo stopioną słoniną.
  • Pańćkraut z żeberkami. Pańćkraut to jednolita masa ziemniaczano – kapuściana z kawałeczkami startej marchewki i złocistobrązowymi skwarkami słoniny i boczku. Potrawa podawana jest z gotowanymi żeberkami na wywarze jarzynowym, podkreślającymi jeszcze ich delikatny smak. Było to danie na "beztydzień", tzn. przygotowywano je w powszedni dzień tygodnia i tak jest po dziś dzień.
  • Mołcka. Tradycyjnie kończy sląską wieczerzę wigilijną. Specjał o konstystencji sosu wykonywany jest z piernika, warzyw, suszonych owoców i bakalii, dzięki którym potrawa ma słodki smak. Podaje się ją na ciepło lub zimno. - Szpajza. To najbardziej znany tradycyjny sląski deser. Składa się z galaretki, soku z owoców lub kompotu, białek i cukru. Dekoruje się ją bitą smietaną i owocami. Niegdyś głównie cytrynowa, dziś można jednak spotkać również szpajzę wiśniową czy czekoladową.